Ngăn cháy lan xuyên tường, xuyên sàn là gì? Khi nào cần xử lý?

Ngăn cháy lan xuyên tường, xuyên sàn là gì?

Ngăn cháy lan xuyên tường, xuyên sàn là biện pháp bịt kín các khe hở, lỗ mở kỹ thuật và vị trí hệ MEP đi qua kết cấu ngăn cháy. Giải pháp này áp dụng cho ống, cáp, máng cáp, ống gió và trục kỹ thuật, thường được triển khai theo 4 bước: khảo sát hiện trạng, chọn vật liệu, thi công đúng biện pháp và kiểm tra hoàn thiện.

• Xác định lỗ xuyên kỹ thuật
• Đo khe hở thực tế
• Chọn vật liệu phù hợp
• Kiểm tra sau thi công

Các vị trí ống, cáp, máng cáp hoặc ống gió xuyên qua tường và sàn thường là điểm yếu trong hệ thống ngăn cháy của công trình. Khi những khe hở này không được xử lý đúng, khói nóng, khí độc và ngọn lửa có thể lan sang khu vực khác rất nhanh. CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC cung cấp nhóm vật liệu hỗ trợ ngăn cháy lan xuyên tường, xuyên sàn cho các hạng mục MEP, phòng kỹ thuật, tầng hầm và trục đứng. Để chọn đúng keo, vữa, tấm panel hay cùm chống cháy, cần hiểu rõ loại lỗ mở, vật xuyên qua và yêu cầu kiểm tra PCCC của từng vị trí.

Vì sao các lỗ xuyên kỹ thuật phải được xử lý chống cháy lan?

Các lỗ xuyên kỹ thuật phải được xử lý vì chúng làm mất tính liên tục của tường, sàn hoặc vách ngăn cháy. Một khe hở nhỏ quanh ống hoặc cáp vẫn có thể trở thành đường lan khói nếu không được bịt kín bằng vật liệu phù hợp.

Trong thực tế công trường, các lỗ này thường phát sinh sau khi khoan rút lõi, đi tuyến MEP, bổ sung cáp hoặc thay đổi bản vẽ thi công. Nếu chỉ trám bằng vữa thường, foam dân dụng hoặc vật liệu không có chức năng chịu lửa, vị trí hoàn thiện có thể nhìn kín nhưng không đảm bảo vai trò ngăn khói, ngăn nhiệt.

Với các công trình có nhiều tuyến kỹ thuật, giải pháp chống cháy lan cho công trình nên được xem là một phần của hệ thống an toàn PCCC, không phải thao tác trám khe sau cùng.

• Ngăn khói lan truyền qua khe hở quanh ống, cáp.
• Hạn chế lửa lan giữa phòng, tầng hoặc khoang kỹ thuật.
• Bảo vệ đường thoát nạn, phòng máy và khu vực trọng yếu.
• Hỗ trợ quá trình kiểm tra, nghiệm thu và bảo trì PCCC.

Những vị trí nào thường cần ngăn cháy lan xuyên tường, xuyên sàn?

Các vị trí cần xử lý thường nằm ở nơi hệ thống cơ điện đi xuyên qua tường, sàn, vách ngăn cháy hoặc trục kỹ thuật. Không chỉ lỗ mở lớn mới cần quan tâm, những khe hở nhỏ quanh ống và cáp cũng có thể tạo đường lan khói.

Khi rà soát công trình, nên kiểm tra theo từng nhóm: xuyên sàn, xuyên tường, cụm cáp, ống gió, ống nhựa và các khu vực có thay đổi tuyến MEP sau thi công. Cách kiểm tra theo nhóm giúp hạn chế bỏ sót các vị trí khuất trong hộp kỹ thuật, tầng hầm hoặc phòng máy.

Ống xuyên sàn tại trục kỹ thuật

Ống xuyên sàn thường xuất hiện ở khu vệ sinh, phòng bơm, tầng hầm, trục cấp thoát nước và khu kỹ thuật đứng. Đây là vị trí cần chú ý vì lửa và khói có thể lan theo chiều đứng giữa các tầng.

• Ống cấp nước, thoát nước hoặc ống kỹ thuật phụ trợ.
• Ống nhựa, ống kim loại hoặc ống có bảo ôn.
• Khe hở còn lại sau khi khoan rút lõi sàn.
• Vùng tiếp giáp giữa sàn bê tông và trục kỹ thuật.

Máng cáp, bó cáp và dây điện xuyên tường

Máng cáp và bó cáp tạo ra nhiều khe nhỏ bên trong, không chỉ có khe ngoài sát mép tường. Nếu chỉ trám phần viền, khói vẫn có thể đi qua khoảng rỗng giữa các dây hoặc trong lòng máng cáp.

• Máng cáp đi qua phòng điện hoặc phòng máy.
• Bó cáp xuyên qua tường hành lang kỹ thuật.
• Dây điện đi xuyên vách ngăn cháy.
• Khu vực có khả năng bổ sung cáp về sau.

Ống gió, hộp kỹ thuật và lỗ mở lớn

Ống gió và hộp kỹ thuật thường cần giải pháp kết hợp vì kích thước lỗ mở lớn hơn khe trám thông thường. Ngoài khả năng bịt kín, phương án xử lý còn phải xét đến độ ổn định cơ học, mép tiếp giáp và điều kiện thi công tại chỗ.

• Ống gió xuyên tường hoặc xuyên sàn.
• Lỗ mở bao quanh cụm ống MEP.
• Khe giữa vách ngăn và kết cấu chính.
• Ô mở cần phối hợp tấm, vữa và keo hoàn thiện.

Khi nào cần xử lý ngay và nên chọn vật liệu nào?

Cần xử lý ngay khi vị trí xuyên nằm trên bộ phận có vai trò ngăn cháy, gần đường thoát nạn, phòng kỹ thuật, tầng hầm hoặc khu vực có nhiều hệ MEP đi qua. Việc trì hoãn thường làm tăng chi phí sửa chữa vì công trình đã hoàn thiện bề mặt, đóng trần hoặc lắp đặt thiết bị.

Vật liệu không nên chọn theo cảm tính, mà phải dựa vào loại vật xuyên qua, kích thước khe hở, vật liệu nền và yêu cầu kiểm tra thực tế. Với cùng một lỗ mở, có thể cần phối hợp nhiều vật liệu để đạt độ kín, độ ổn định và khả năng bảo trì.

Khi nào nên dùng keo chống cháy?

Keo chống cháy phù hợp với khe hở nhỏ, mối nối tuyến tính và các vị trí cần hoàn thiện kín quanh ống hoặc cáp. Để đạt hiệu quả, bề mặt cần sạch, khô tương đối và có vật liệu lót nếu khe hở yêu cầu chiều sâu xử lý.

Trong các vị trí dùng keo, quy trình thi công keo chống cháy FiGM đúng kỹ thuật giúp hạn chế các lỗi như bơm thiếu chiều sâu, bỏ qua khe rỗng phía trong hoặc không làm sạch bụi bám trên bề mặt nền.

Khi nào nên dùng tấm panel hoặc hệ vật liệu linh hoạt?

Tấm panel thường phù hợp với lỗ mở lớn cần che phủ diện tích rộng hoặc cần kết hợp nhiều lớp vật liệu. Với khu vực có khả năng bổ sung tuyến cáp, nên ưu tiên phương án cho phép kiểm tra và bảo trì thuận tiện hơn.

• Dùng tấm khi ô mở rộng và cần bề mặt che phủ ổn định.
• Kết hợp keo tại mép tiếp giáp để tăng độ kín.
• Ưu tiên hệ linh hoạt nếu tuyến cáp hay thay đổi.
• Kiểm tra khả năng thi công trước khi chốt vật tư.

Lỗ mở lớn và ống nhựa nên xử lý ra sao?

Lỗ mở lớn không nên chỉ xử lý bằng một lớp keo mỏng bên ngoài, vì phần rỗng bên trong vẫn có thể tạo đường lan khói. Với ống nhựa, cần đặc biệt chú ý khả năng biến dạng khi gặp nhiệt, từ đó hình thành khoảng trống lớn hơn ban đầu.

Đối với ô mở rộng, cụm ống phức tạp hoặc vị trí cần độ đặc chắc cao, phương án dùng vữa chống cháy FFSC cho lỗ mở lớn thường phù hợp hơn so với chỉ trám keo ở mép ngoài.

Xử lý lỗ mở lớn quanh cụm MEP

Lỗ mở lớn cần được đo kích thước thực tế và xác định số lượng vật xuyên qua trước khi chọn vật liệu. Nếu trong cùng một ô mở có nhiều ống, cáp hoặc máng cáp, biện pháp thi công cần xử lý cả khoảng trống giữa các tuyến.

• Đo chiều rộng, chiều cao và chiều sâu lỗ mở.
• Kiểm tra vật xuyên qua có cố định hay còn thay đổi.
• Lựa chọn vữa, tấm hoặc phương án kết hợp.
• Hoàn thiện mép tiếp giáp bằng vật liệu phù hợp.

Xử lý ống nhựa xuyên kết cấu ngăn cháy

Ống nhựa có thể mềm, chảy hoặc biến dạng khi nhiệt độ tăng cao, nên chỉ trám kín khe quanh ống chưa chắc đủ. Trong nhiều trường hợp, cần dùng cùm hoặc vật liệu trương nở để hỗ trợ bịt khoảng rỗng khi ống bị ảnh hưởng bởi nhiệt.

• Kiểm tra đường kính ngoài của ống.
• Xác định vị trí lắp cùm ở mặt tường hoặc mặt sàn.
• Không thay thế cùm chuyên dụng bằng vật liệu trám thông thường.
• Chụp ảnh vị trí trước và sau khi hoàn thiện.

Quy trình khảo sát và thi công nên thực hiện thế nào?

Quy trình nên bắt đầu bằng khảo sát hiện trạng, không bắt đầu bằng việc chọn vật tư từ tên sản phẩm. Một vị trí muốn xử lý đúng cần có đủ thông tin về loại kết cấu, kích thước lỗ mở, vật xuyên qua và điều kiện tiếp cận thi công.

Với công trình có nhiều tầng, nhiều phòng kỹ thuật hoặc nhiều đội MEP cùng thi công, nên lập bảng kiểm theo mã vị trí. Cách làm này giúp kiểm soát tiến độ, tránh bỏ sót và thuận tiện khi nghiệm thu nội bộ.

1. Khảo sát hiện trạng: đo kích thước, ghi nhận loại vật xuyên qua và chụp ảnh.
2. Phân nhóm vị trí: khe nhỏ, lỗ mở lớn, ống nhựa, máng cáp, ống gió hoặc cụm MEP.
3. Chọn vật liệu theo hiện trạng, không chọn một loại cho toàn bộ công trình.
4. Làm sạch bề mặt, loại bỏ bụi, mảnh vữa yếu, dầu hoặc vật liệu thừa.
5. Thi công theo đúng chiều sâu, đúng vị trí và đúng thứ tự lớp vật liệu.
6. Kiểm tra độ kín, mép tiếp giáp và tình trạng rỗng sau khi hoàn thiện.
7. Lưu ảnh hoàn công để phục vụ kiểm tra, bảo trì hoặc đối chiếu hồ sơ.

Các lỗi thi công thường gặp

Lỗi thường gặp nhất là xử lý cho đẹp bề mặt nhưng không kiểm soát phần rỗng phía trong. Khi gặp kiểm tra thực tế, các vị trí này dễ bị yêu cầu làm lại vì không đảm bảo độ kín và biện pháp vật liệu.

• Thi công thiếu chiều sâu, chỉ phủ vật liệu bên ngoài.
• Dùng sai vật liệu cho ống nhựa hoặc lỗ mở lớn.
• Không làm sạch bề mặt trước khi bơm keo, trát vữa.
• Bỏ sót khe giữa các sợi cáp trong bó cáp dày.
• Không ghi nhận ảnh hoàn công theo từng vị trí.

Nên chọn vật liệu chống cháy lan theo tiêu chí nào?

Nên chọn vật liệu theo vị trí sử dụng, loại vật xuyên qua và yêu cầu kiểm tra của công trình. Tên sản phẩm chỉ là một phần, yếu tố quyết định là vật liệu đó có phù hợp với khe hở, nền kết cấu và điều kiện thi công hay không.

CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC khuyến nghị nhà thầu và chủ đầu tư đối chiếu vật tư theo hồ sơ kỹ thuật, bản vẽ MEP và hiện trạng công trường trước khi đặt hàng. Khi cần xem nhóm sản phẩm theo keo, vữa, tấm, cùm hoặc phụ kiện, danh mục chất chống cháy lan Fischer là nguồn tham khảo phù hợp để lựa chọn theo từng dạng lỗ xuyên.

• Loại vật xuyên qua: ống nhựa, ống kim loại, cáp, máng cáp hoặc ống gió.
• Kích thước lỗ mở: khe nhỏ, lỗ vừa, ô mở lớn hoặc cụm xuyên phức tạp.
• Vật liệu nền: bê tông, tường xây, vách thạch cao hoặc kết cấu khác.
• Điều kiện thi công: mặt đứng, mặt sàn, không gian hẹp hoặc khu vực đã hoàn thiện.
• Khả năng bảo trì: có cần bổ sung cáp, thay ống hoặc kiểm tra định kỳ không.
• Hồ sơ kỹ thuật: cần đối chiếu với yêu cầu thiết kế và nghiệm thu thực tế.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Kết luận

Ngăn cháy lan xuyên tường, xuyên sàn phù hợp với công trình có hệ MEP đi qua tường, sàn, trục kỹ thuật, tầng hầm, phòng máy hoặc khu vực cần duy trì khả năng ngăn cháy. Khi chọn đúng keo, vữa, tấm panel, cùm hoặc vật liệu kết hợp, vị trí xuyên kỹ thuật sẽ kín khít hơn, dễ kiểm tra hơn và giảm nguy cơ phải sửa lại sau hoàn thiện. Với các lỗ mở phức tạp, nhiều tuyến ống cáp hoặc yêu cầu hồ sơ rõ ràng, nên khảo sát thực tế trước khi chốt phương án. CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC có thể hỗ trợ tư vấn vật liệu phù hợp theo hiện trạng và nhu cầu thi công cụ thể.