English Việt Nam
0909718764 - 0939094072 - 0985260073 - 0988170301
Hotline:
0909718764 - 0939094072 - 0985260073 - 0988170301
Giải Pháp Liên Kết Neo Giải Pháp Liên Kết Neo Giải Pháp Liên Kết Neo Giải Pháp Liên Kết Neo Giải Pháp Liên Kết Neo Chất chống cháy Chất chống cháy Klingspor
Trang chủ Tin tức Chống cháy cho ống có bảo ôn: không được chọn giống ống kim loại trần

Chống cháy cho ống có bảo ôn: không được chọn giống ống kim loại trần

Trong hệ thống HVAC, chilled water, cấp thoát nước và nhiều tuyến MEP khác, ống thép hoặc ống kim loại thường được bọc bảo ôn trước khi đi xuyên tường, xuyên sàn. Khi xử lý firestop, một nhầm lẫn dễ gặp là kỹ sư chỉ nhìn phần lõi bên trong là ống kim loại rồi lấy luôn chi tiết đã dùng cho ống kim loại trần để áp vào vị trí có lớp cách nhiệt.

Vấn đề là lớp bảo ôn làm thay đổi toàn bộ cấu hình xuyên kết cấu: kích thước ngoài, vật liệu tiếp xúc với firestop, khoảng hở vòng, cách xử lý insulation và đôi khi cả cấu tạo bịt kín. Vì vậy, chống cháy cho ống có bảo ôn phải được chọn theo toàn bộ assembly gồm ống, insulation, opening, supporting construction và hệ firestop đã được thử nghiệm hoặc phê duyệt phù hợp, thay vì chỉ nhìn vật liệu lõi ống.

Chống cháy cho ống có bảo ôn và cách chọn cấu hình firestop phù hợp
Ống kim loại có bảo ôn cần được lựa chọn cấu hình firestop theo toàn bộ penetration, không nên áp dụng máy móc chi tiết của ống kim loại trần.

Vì sao ống có bảo ôn không được chọn giống ống kim loại trần?

Ống có bảo ôn không đơn thuần là “ống kim loại cộng thêm một lớp bọc”. Trong thiết kế firestop, lớp insulation trở thành một phần của penetration configuration. Chỉ cần thay loại bảo ôn, chiều dày hoặc cách lớp bảo ôn đi xuyên qua tường/sàn, cấu hình thực tế đã có thể khác với hệ dành cho bare metallic pipe.

Khi lựa chọn giải pháp chất chống cháy lan, cần nhìn toàn bộ vị trí xuyên kết cấu thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “dùng loại keo nào”. Trình tự đúng hơn là xác định service, insulation, supporting construction và opening trước, sau đó mới tìm hệ firestop tương ứng.

Với ống kim loại trần, bề mặt bao quanh penetration thường là chính thành ống. Nhưng khi insulation chạy liên tục qua kết cấu, vật liệu firestop có thể làm việc với bề mặt lớp bảo ôn. Đây là khác biệt quan trọng vì tested system được đánh giá theo một tổ hợp cụ thể chứ không chỉ theo tên của sealant.

Do đó, cùng một lõi ống thép không có nghĩa có thể dùng chung một chi tiết firestop. Nếu cấu hình đã thay đổi từ bare pipe sang insulated pipe, hồ sơ áp dụng cũng cần được kiểm tra lại.

Cấu tạo ống kim loại có lớp bảo ôn tại vị trí xuyên kết cấu
Cấu tạo điển hình gồm lõi ống kim loại, lớp bảo ôn, lớp vỏ ngoài, khoảng hở vòng, kết cấu tường hoặc sàn và vật liệu firestop.

Điểm nào của lớp bảo ôn làm thay đổi cấu hình firestop?

Bốn yếu tố cần kiểm tra đầu tiên là loại insulation, chiều dày insulation, lớp bảo ôn liên tục hay bị ngắt tại penetration và lớp jacket bên ngoài nếu có. Đây là các thông tin có thể quyết định cấu hình hiện trường còn nằm trong phạm vi của tested/approved system hay không.

Loại vật liệu bảo ôn

Đường ống MEP có thể sử dụng mineral wool, rock wool, glass wool, elastomeric insulation, phenolic, PIR, PUR hoặc các hệ cách nhiệt khác tùy công năng.

Không nên xem các vật liệu này là tương đương chỉ vì cùng được gọi chung là “bảo ôn”. Mỗi vật liệu có cấu tạo và hành vi khi chịu nhiệt khác nhau. Vì vậy, điều cần kiểm tra không phải chỉ là lớp bảo ôn có cháy hay không, mà là loại insulation thực tế có nằm trong phạm vi của hệ firestop đang được đề xuất hay không.

Chiều dày bảo ôn

Chiều dày insulation làm thay đổi kích thước tổng của penetration. Khi lớp bảo ôn dày hơn, khoảng cách giữa bề mặt ngoài của assembly và mép opening cũng thay đổi nếu kích thước lỗ giữ nguyên.

Đây là lý do một câu hỏi tưởng đơn giản như “ống vẫn cùng DN thì sao phải đổi firestop?” có thể dẫn đến lựa chọn sai. DN của lõi ống không phản ánh đầy đủ kích thước penetrating item sau khi đã bọc insulation.

Bảo ôn liên tục hay bị ngắt tại tường và sàn

Continuous insulation và interrupted insulation không nên tự động xem là một cấu hình. Nếu hồ sơ quy định insulation chạy liên tục qua kết cấu, việc đội thi công tự cắt bỏ bảo ôn để dễ trám sealant có thể làm hiện trường khác với chi tiết đã được duyệt.

Ngược lại, nếu một tested system yêu cầu xử lý insulation theo cách nhất định tại vị trí penetration thì cũng không nên giữ nguyên lớp bảo ôn chỉ vì thuận tiện thi công.

Nguyên tắc là không tự quyết định “cắt hay không cắt” dựa trên kinh nghiệm riêng; cần bám theo cấu hình được áp dụng.

Lớp jacket bên ngoài

Một số đường ống có thêm lớp aluminium foil, PVC jacket, aluminium jacket hoặc lớp bảo vệ khác bên ngoài insulation. Khi kiểm tra cấu hình, kỹ sư nên ghi nhận cả lớp này thay vì chỉ ghi “ống thép có bảo ôn”.

Thông tin càng cụ thể thì việc tìm đúng system càng nhanh và giảm nguy cơ submit một cấu hình không khớp hiện trường.

Ống kim loại trần và ống có bảo ôn khác nhau thế nào khi chọn firestop?

Khác biệt lớn nhất là với insulated pipe, kỹ sư phải kiểm tra cả thông số của lõi ống lẫn thông số của insulation. Nếu chỉ đối chiếu vật liệu ống và đường kính danh nghĩa, dữ liệu vẫn chưa đủ để xác định hệ firestop phù hợp.

Thông số cần kiểm tra Ống kim loại trần Ống kim loại có bảo ôn
Penetrating item Ống kim loại Ống kim loại + insulation
Đường kính Đường kính ngoài của ống Đường kính lõi ống và kích thước sau bảo ôn
Loại insulation Không áp dụng Cần xác định cụ thể
Chiều dày insulation Không áp dụng Cần kiểm tra phạm vi cho phép
Continuous/interrupted Không áp dụng Cần đối chiếu cấu hình
Opening size Theo cấu hình bare pipe Kiểm theo kích thước tổng assembly
Annular space Theo tested system Theo tested system của insulated configuration
Backing material Theo chi tiết được áp dụng Theo chi tiết tương ứng với insulated pipe
Seal depth Theo system Phải kiểm tra lại theo system
Supporting construction Phải phù hợp Phải phù hợp
Hồ sơ chứng minh System phù hợp với bare pipe System phù hợp với insulated pipe

Điểm cần nhớ là không có nguyên tắc “thêm bảo ôn thì tăng thêm một ít sealant là được”. Việc thay đổi penetration phải được xem xét theo phạm vi của hệ được thử nghiệm hoặc phê duyệt.

Trước khi chọn firestop cho ống bảo ôn cần lấy những thông số nào?

Trước khi chọn sản phẩm, nên lập đủ dữ liệu của penetration. Nếu thiếu loại insulation, chiều dày bảo ôn, opening hoặc supporting construction, kỹ sư gần như chưa có đủ cơ sở để xác định một configuration cụ thể.

  • Vật liệu lõi ống: thép, đồng hoặc kim loại khác.
  • Đường kính ngoài của ống hoặc kích thước được tài liệu yêu cầu.
  • Chiều dày thành ống nếu system có giới hạn.
  • Loại vật liệu bảo ôn thực tế.
  • Chiều dày lớp bảo ôn.
  • Insulation chạy liên tục hay bị ngắt tại penetration.
  • Loại jacket hoặc lớp bao ngoài nếu có.
  • Loại supporting construction: tường hoặc sàn.
  • Vật liệu và chiều dày của supporting construction.
  • Kích thước opening thực tế.
  • Annular space thực tế.
  • Backing material nếu system yêu cầu.
  • Seal depth theo cấu hình được chọn.
  • Thi công một mặt hay hai mặt.
  • Fire resistance yêu cầu của vị trí.
  • Test Report, Classification Report, ETA, UL System hoặc tài liệu kỹ thuật liên quan.

Một lỗi thực tế dễ gặp là shop drawing thể hiện opening theo thiết kế nhưng khi khoan hoặc chừa lỗ, kích thước tại công trường lớn hơn đáng kể. Khi đó không nên mặc nhiên sử dụng lại chi tiết đã submit mà cần kiểm tra xem annular space thực tế còn nằm trong giới hạn của system hay không.

Kỹ sư kiểm tra chiều dày bảo ôn của đường ống MEP
Chiều dày bảo ôn là một trong những thông số cần được kiểm tra trước khi đối chiếu cấu hình firestop.

Ví dụ thực tế: cùng một ống thép nhưng tại sao có thể phải đổi system?

Giả sử hai penetration đều sử dụng cùng loại và cùng kích thước lõi ống thép. Vị trí thứ nhất là bare pipe; vị trí thứ hai được bọc insulation. Dù lõi ống giống nhau, hai penetration không còn hoàn toàn tương đương vì bề mặt ngoài, kích thước tổng và cách firestop tiếp xúc với service đã thay đổi.

Trường hợp 1: Ống thép trần xuyên sàn

Opening được xác định theo kích thước ống và khoảng hở thiết kế. Firestop được thi công theo system quy định cụ thể loại supporting construction, kích thước pipe, annular space, backing và seal depth.

Trường hợp 2: Cùng lõi ống nhưng đã bọc bảo ôn

Sau khi có insulation, đường kính tổng tăng lên. Nếu opening vẫn giữ nguyên, annular space có thể giảm. Nếu nhà thầu tăng kích thước lỗ để đủ chỗ cho lớp bảo ôn, annular space lại có thể tăng.

Quan trọng hơn, bề mặt nằm tại vùng firestop có thể chuyển từ kim loại sang insulation. Khi đó, không thể chỉ nhìn đường kính lõi ống rồi kết luận hệ của trường hợp 1 vẫn áp dụng.

Cấu hình firestop cho ống có bảo ôn xuyên tường
Cấu hình firestop cho ống có bảo ôn xuyên tường phải được đối chiếu đồng thời với loại ống, lớp bảo ôn, opening và supporting construction.

Tình huống dễ xảy ra khi phối hợp MEP

Một tình huống thường gặp là đội firestop nhận bản vẽ trước khi đội insulation hoàn thiện. Hệ được chọn ban đầu dựa trên bare pipe, nhưng sau đó nhà thầu cơ điện mới bọc bảo ôn xuyên qua tường. Nếu không cập nhật lại penetration schedule, cấu hình nghiệm thu có thể khác cấu hình đã submit.

Cách kiểm soát tốt hơn là chốt penetration sau khi đã xác định rõ trạng thái insulation tại vị trí xuyên kết cấu, không chỉ dựa vào thông tin của lõi ống.

Có phải dùng keo trương nở là xử lý được mọi ống có bảo ôn?

Không. “Intumescent” mô tả một đặc tính của vật liệu, không phải giấy phép sử dụng cho mọi penetration. Việc một sealant có khả năng trương nở không tự động chứng minh nó phù hợp với mọi loại insulation, mọi kích thước ống hay mọi tường và sàn.

Ví dụ, keo chống cháy Fischer FiGM cần được sử dụng trong phạm vi cấu hình mà tài liệu kỹ thuật tương ứng cho phép. Không nên chuyển từ thông tin “có ứng dụng cho insulated pipe” thành kết luận rộng hơn rằng sản phẩm dùng được cho mọi ống có bảo ôn.

Trước khi chốt vật liệu, cần trả lời được ít nhất các câu hỏi: ống gì, kích thước bao nhiêu, bảo ôn gì, dày bao nhiêu, tường hay sàn, opening bao nhiêu, annular space bao nhiêu và system nào hỗ trợ cấu hình đó.

Cách đọc hồ sơ firestop cho ống có bảo ôn

Khi kiểm tra hồ sơ firestop, đừng bắt đầu bằng con số EI hoặc tên thương mại của sealant. Hãy bắt đầu từ phạm vi áp dụng: penetration trong tài liệu có thực sự giống service ngoài công trường hay không.

Nếu cần phân biệt vai trò của từng loại tài liệu, có thể tham khảo nội dung về cách kiểm tra hồ sơ firestop trước khi đối chiếu cấu hình cụ thể.

Đối chiếu hồ sơ firestop cho ống kim loại có bảo ôn
Kỹ sư cần đối chiếu cấu hình thực tế với hồ sơ firestop, thay vì chỉ kiểm tra tên sản phẩm hoặc mức fire rating.

Với ống có bảo ôn, nên đọc hồ sơ theo thứ tự sau:

  • Supporting construction là loại tường hoặc sàn nào?
  • Penetrating item có phải insulated metallic pipe không?
  • Loại và kích thước lõi ống có nằm trong phạm vi không?
  • Loại insulation có đúng với hiện trường không?
  • Chiều dày insulation có nằm trong phạm vi được nêu không?
  • Insulation phải continuous hay interrupted?
  • Opening và annular space cho phép là bao nhiêu?
  • Backing material được quy định thế nào?
  • Seal depth bao nhiêu?
  • Thi công một hay hai mặt?
  • Fire classification tương ứng với chính cấu hình đó là gì?

Chỉ sau khi các yếu tố trên khớp nhau mới nên xem mức fire resistance của system. Làm ngược lại, tức thấy một hệ có EI phù hợp rồi cố áp vào penetration hiện trường, dễ dẫn đến lựa chọn ngoài phạm vi.

8 lỗi thường gặp khi chống cháy cho ống có bảo ôn

Phần lớn sai lệch không nằm ở thao tác bơm sealant mà xảy ra từ trước đó: xác định sai penetration, thiếu thông tin insulation hoặc không cập nhật khi điều kiện hiện trường thay đổi.

Dùng chi tiết của bare pipe cho insulated pipe

Lỗi nằm ở việc coi lõi ống là toàn bộ penetration. Cách xử lý là tra lại hệ có phạm vi cho insulated metallic pipe phù hợp.

Chỉ ghi DN của ống trong penetration schedule

DN không thể hiện loại và chiều dày bảo ôn. Nên bổ sung insulation type, insulation thickness và tình trạng continuous/interrupted vào schedule.

Không đo opening thực tế

Opening sau thi công có thể khác bản vẽ. Nếu khoảng hở thay đổi, cần kiểm tra lại annular space của system.

Tự cắt bảo ôn để dễ trám keo

Đây là cách xử lý thuận tiện nhưng có thể làm cấu hình khác với tài liệu được duyệt. Chỉ nên xử lý insulation theo chi tiết tương ứng.

Đổi vật liệu bảo ôn nhưng không rà lại firestop

Một thay đổi của nhà thầu MEP có thể ảnh hưởng hồ sơ của nhà thầu firestop. Vì vậy thay đổi vật liệu cần được phản ánh vào penetration schedule và submittal.

Lỗ lớn hơn thì chỉ bơm thêm sealant

Lượng vật liệu nhiều hơn không đồng nghĩa system vẫn hợp lệ. Opening và annular space phải còn nằm trong phạm vi của configuration.

Chọn sản phẩm trước, tìm system sau

Cách này dễ khiến đội thi công cố ghép một sản phẩm đã mua vào penetration không phù hợp. Nên xác định system trước rồi mới chốt vật liệu.

Chỉ kiểm nhãn sản phẩm khi nghiệm thu

Nhãn đúng nhưng cấu hình sai vẫn là vấn đề. QA/QC nên kiểm đồng thời service, insulation, opening, backing, seal depth và system reference.

Quy trình chọn hệ chống cháy cho ống có bảo ôn

Một quy trình thực tế nên đi từ “hiện trường → configuration → system → sản phẩm”, không đi theo chiều ngược lại. Điều này giúp giảm khả năng chọn đúng vật liệu nhưng sử dụng sai phạm vi.

  1. Xác định supporting construction và chiều dày kết cấu.
  2. Xác định loại pipe và kích thước thực tế.
  3. Xác định loại, chiều dày và cách bố trí insulation.
  4. Kiểm tra jacket nếu có.
  5. Đo opening và annular space thực tế.
  6. Xác định fire resistance yêu cầu của vị trí.
  7. Tìm tested/approved system phù hợp toàn bộ dữ liệu trên.
  8. Kiểm tra backing material, seal depth và số mặt thi công.
  9. Đối chiếu system với shop drawing và hiện trường trước khi thi công.
  10. Ghi nhận mã system, vị trí và hình ảnh phục vụ QA/QC, nghiệm thu.

Đối với dự án có nhiều penetration, nên quản lý theo penetration schedule thay vì kiểm từng vị trí bằng trí nhớ. Schedule càng cụ thể thì việc kiểm tra thay đổi ngoài công trường càng dễ.

Checklist nghiệm thu firestop cho ống có bảo ôn

Trước khi nghiệm thu, nên kiểm tra song song ba thứ: hiện trường, bản vẽ/submittal và tested/approved system. Nếu một thông số quan trọng không khớp, không nên chỉ đánh giá bằng ngoại quan của lớp sealant.

Thông số Kiểm tra hiện trường Đối chiếu hồ sơ Kết quả
Vật liệu ống Xác định đúng loại Đúng scope □ Đạt □ Kiểm tra lại
Kích thước ống Đo/đối chiếu specification Trong phạm vi □ Đạt □ Kiểm tra lại
Loại insulation Kiểm material approval Đúng loại được áp dụng □ Đạt □ Kiểm tra lại
Chiều dày insulation Đo thực tế Trong phạm vi □ Đạt □ Kiểm tra lại
Continuous/interrupted Quan sát penetration Đúng chi tiết □ Đạt □ Kiểm tra lại
Supporting construction Kiểm loại và chiều dày Khớp system □ Đạt □ Kiểm tra lại
Opening Đo thực tế Trong giới hạn □ Đạt □ Kiểm tra lại
Annular space Kiểm quanh penetration Khớp system □ Đạt □ Kiểm tra lại
Backing material Kiểm loại và vị trí Đúng yêu cầu □ Đạt □ Kiểm tra lại
Seal depth Kiểm chiều sâu thi công Đúng cấu hình □ Đạt □ Kiểm tra lại
System reference Đúng vị trí Đúng penetration □ Đạt □ Kiểm tra lại
Kiểm tra nghiệm thu firestop tại vị trí ống bảo ôn xuyên sàn
Nghiệm thu firestop cần kiểm tra cả cấu hình penetration, lớp bảo ôn, opening, seal depth và hồ sơ system tương ứng.

Khi nào cần kiểm tra lại cấu hình trước khi thi công?

Cần kiểm tra lại system khi bất kỳ thông số quan trọng nào của penetration thay đổi so với hồ sơ đã duyệt. Đặc biệt đáng chú ý là thay đổi insulation, kích thước opening, supporting construction hoặc việc nhiều service mới được đưa thêm vào cùng một lỗ xuyên.

Có thể liên hệ Công ty Cổ phần UNIC khi cần đối chiếu tài liệu sản phẩm và cấu hình ứng dụng trước khi hoàn thiện phương án firestop.

Các tình huống nên rà lại gồm: vật liệu bảo ôn đổi sau khi submit, lớp insulation dày hơn thiết kế, opening thực tế lớn hơn, ống đi lệch tâm tạo annular space không đều, nhiều service đi chung một opening hoặc chưa tìm thấy tested system khớp với điều kiện thực tế.

Câu hỏi thường gặp về chống cháy cho ống có bảo ôn

Các câu trả lời dưới đây tập trung vào những điểm dễ gây nhầm lẫn nhất khi lựa chọn và nghiệm thu firestop cho insulated metallic pipe.

Ống thép có bảo ôn có dùng system của ống thép trần được không?

Không nên mặc định dùng chung. Cần kiểm tra system có bao gồm insulated metallic pipe, đúng loại insulation, đúng chiều dày và đúng supporting construction hay không.

Có phải bóc lớp bảo ôn tại vị trí xuyên tường?

Không có một câu trả lời chung cho mọi cấu hình. Insulation phải được giữ liên tục hay ngắt tại penetration cần thực hiện theo tested/approved system tương ứng.

Thay đổi chiều dày bảo ôn có phải kiểm tra lại firestop?

Nên kiểm tra lại. Chiều dày insulation ảnh hưởng kích thước tổng của penetration và có thể làm annular space hoặc phạm vi system thay đổi.

Keo trương nở có dùng được cho mọi loại bảo ôn không?

Không. Đặc tính trương nở của sealant không chứng minh sản phẩm phù hợp với mọi insulation. Cần kiểm tra đúng phạm vi ứng dụng của system.

Chỉ cần fire rating bằng yêu cầu thiết kế là đủ không?

Chưa đủ. Mức fire resistance chỉ có ý nghĩa khi penetration thực tế phù hợp với cấu hình đã được đánh giá hoặc phân loại.

Annular space của ống có bảo ôn được tính thế nào?

Cần đọc định nghĩa và chi tiết trong system đang áp dụng. Không nên tự mặc định cách đo vì cấu hình có thể phụ thuộc vào việc insulation chạy liên tục hoặc được xử lý khác tại penetration.

Nếu opening ngoài công trường lớn hơn bản vẽ thì xử lý thế nào?

Đo lại opening và annular space, sau đó kiểm tra xem chúng còn nằm trong phạm vi của system đã duyệt hay không. Không nên chỉ tăng lượng sealant để bù khoảng hở.

Kết luận

Chống cháy cho ống có bảo ôn cần được xem là một bài toán về configuration, không chỉ là bài toán chọn keo. Khi insulation xuất hiện, kỹ sư phải kiểm tra thêm loại bảo ôn, chiều dày, cách lớp insulation đi qua kết cấu, kích thước opening, annular space, backing và seal depth.

Nguyên tắc dễ nhớ là: đừng hỏi “ống này dùng keo gì?” trước khi biết đầy đủ penetration. Hãy xác định hiện trường trước, tìm tested/approved system phù hợp sau, rồi mới chọn vật liệu và cách thi công. Với những vị trí đã thay đổi insulation, opening hoặc supporting construction so với hồ sơ ban đầu, nên rà lại cấu hình trước khi thi công và nghiệm thu để tránh phải tháo sửa về sau.

Khách hàng của chúng tôi
CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC CÔNG TY CỔ PHẦN UNIC